W lipcu 2026 roku zaczęliśmy testować mapę z jej przyszłymi użytkownikami. Spotkania z mieszkańcami oraz kolejne rozmowy z Lokalnymi Koordynatorami PMUS pokazują nam, co trzeba zmienić, żeby korzystanie z mapy było łatwe, nawet dla osób, które gorzej radzą sobie z internetem.

Metropolia w terenie, czyli spotkania z seniorami i testowanie narzędzia

Można stworzyć technicznie bezbłędne narzędzie, a mimo tego mieszkaniec z niego nie skorzysta. Dlatego zanim mapa trafi do wszystkich, sprawdziliśmy z seniorami, czy potrafią się w niej odnaleźć.

W dniach 15–16 lipca 2026 roku zorganizowaliśmy trzy spotkania konsultacyjno-instruktażowe. Odbyły się one w naturalnych miejscach spotkań seniorów:

• w Klubie Senior+ w Zabierzowie,
• w Klubie Senior+ „Przestrzeń Seniora” w Masłomiącej (gmina Michałowice),
• w Krakowskim Centrum Seniora (Dom nr 13) w Krakowie.

W warsztatach wzięło udział kilkudziesięciu uczestników – aktywni seniorzy, osoby wymagające wsparcia, opiekunowie formalni i nieformalni, terapeuci oraz Lokalni Koordynatorzy Mapy, a poprowadzili je przedstawiciele Biura Stowarzyszenia wraz z ekspertami z PCG sp. z o.o.

Uczestnicy pracowali w małych grupach, składających się zarówno z osób biegle korzystające z internetu, jak i stawiających pierwsze kroki. Zamiast teorii, grupy dostały konkretne zadanie: na przykładzie trudnych sytuacji życiowych miały znaleźć w mapie realną pomoc.

Czego się dowiedzieliśmy?

Praktyczne testy przyniosły bezcenne obserwacje. Pokazały, jak użytkownicy reagują na napotkane filtry, ikony i opisy. Choć podstawowa, trzyetapowa ścieżka wyszukiwania została oceniona bardzo pozytywnie jako przejrzysta i logiczna, zidentyfikowaliśmy obszary wymagające korekty. 

• Za mały tekst i za mało kontrastu: część osób miała problem z odczytaniem opisów, bo czcionka była za mała, a strona za mało przejrzysta.
• Zbyt urzędowy język: część opisów usług była za długa i pełna cytatów z ustaw. Razem z Koordynatorami uprościmy je tak, żeby były zrozumiałe od razu.
• Potrzeba informacji o odległości i transporcie: dla osoby o ograniczonej sprawności ruchowej informacja, że usługa jest dostępna w gminie, to za mało. Użytkownicy potrzebują wiedzieć, jak daleko znajduje się placówka i jak do niej dojechać.
• Wyszukiwarka nie zawsze rozumie, o co pytają: seniorzy rzadko szukają usług po oficjalnych nazwach. Piszą własnymi słowami, a system nie zawsze potrafi to skojarzyć z właściwą usługą.

Wspomagany model pracy z narzędziem

Jeden z najważniejszych wniosków ze spotkań: mieszkańcy korzystają z mapy na różne sposoby, i to jest normalne.

Dla części osób starszych najbardziej realistycznym modelem jest wspólne korzystanie z narzędzia razem z opiekunem, członkiem rodziny, pracownikiem placówki albo inną zaufaną osobą.

Opiekun odgrywa tu kluczową rolę – pomaga obsłużyć komputer, wspólnie z seniorami nazywa i precyzuje ich potrzeby, a następnie pomaga wykonać telefon do wybranej instytucji. 

Wdrażamy zmiany

W oparciu o zebrane opinie ruszamy z kolejnymi pracami technicznymi i redakcyjnymi. Wszystkie te zmiany mają jeden wspólny cel: usunąć barierę, przez którą osoba potrzebująca pomocy mogłaby jej nie znaleźć.

• Opracowanie „Trybu Seniora”: prostszy widok strony - większe przyciski, większa i wyraźniejsza czcionka, wysoki kontrast, mniej elementów na ekranie oraz możliwość wydrukowania karty usługi lub przesłania jej opiekunowi.
• Uproszczenie opisów usług: skomplikowane opisy zastąpimy krótką, przejrzystą hierarchią danych – dla kogo jest usługa, gdzie się znajduje, z kim i jak się skontaktować.
• Lepsza wyszukiwarka tekstowa: rozbudowujemy system wyszukiwania, by lepiej rozpoznawał codzienne potrzeby mieszkańców i pojęcia potoczne.
• Lokalizacja i transport: dążymy do tego, by informacje o usługach obejmowały wskazówki dotyczące dojazdu transportem publicznym (np. najbliższy przystanek).
• Jasne granice bazy i kryteria kwalifikacji usług: wdrożymy precyzyjne zasady selekcji danych, żeby zachować społeczny charakter mapy.

Technologia to tylko początek. Aby mapa realnie pomagała mieszkańcom, musi być tam, gdzie oni bywają najczęściej. Najbliżej mieszkańca nie jest strona internetowa, tylko konkretna osoba, którą mieszkaniec zna i której ufa. Dlatego naszym kolejnym, strategicznym krokiem jest stworzenie i rozwój sieci Ambasadorów PMUS.

Ambasadorami staną się aktywni seniorzy, członkowie rad seniorów, pracownicy instytucji kultury, ośrodków zdrowia czy sołtysi. Wyposażeni w odpowiednią wiedzę, będą potrafili wskazać mieszkańcom Mapę, pomóc w wyszukaniu informacji lub wydrukować gotową kartę kontaktu.

Dla Stowarzyszenia Metropolia Krakowska najważniejszy wniosek z prowadzonego pilotażu jest jasny: PMUS ma działać jako trwała, stale rozwijana usługa społeczna, która realnie poprawia jakość życia w lokalnych społecznościach.

Co Ponadlokalna Mapa Usług Społecznych daje naszym gminom?

Projektowanie PMUS to proces partnerski, w którym zyskują zarówno mieszkańcy, jak i same samorządy:

1. Dla mieszkańców: otrzymują bezpłatne, pewne i zweryfikowane źródło informacji o ofercie wsparcia i spędzania czasu wolnego w najbliższym otoczeniu – bez konieczności wychodzenia z domu. Z tego samego źródła korzystają też bliscy, którzy szukają dla nich wsparcia.

2. Dla samorządów i instytucji: mapa pozwala wyjść poza tradycyjne, gminne kanały informacyjne. Dzięki niej dane o usługach są w jednym miejscu i w tej samej formie, więc łatwiej je porównywać i planować rozwój usług w całej metropolii. Pracownicy ośrodków pomocy społecznej i centrów usług społecznych szybciej i trafniej kierują mieszkańców do właściwych miejsc.

Mapa jako nowa usługa w lokalnej polityce społecznej

Doświadczenia z pilotażu pokazują, że technologia to dopiero początek. Aby mapa niosła realną pomoc przez lata, nie może być traktowana jako jednorazowy projekt. Musi stać się stałym elementem lokalnej polityki społecznej i codziennej praktyki działania samorządów. W tym celu już teraz pracujemy nad rozwiązaniami, które pozwolą nam na:

• formalne włączenie mapy do struktur i strategii gmin: zadania związane z prowadzeniem, rozwojem i bieżącą aktualizacją Mapy zostaną dostosowane do ustawowych zadań publicznych w obszarze polityki społecznej. Chcemy, aby te obowiązki zostały oficjalnie usankcjonowane na poziomie gminnym przez decydentów;
• budowę lokalnych zespołów i stabilność rozwiązania - trwałość Mapy nie może opierać się na zaangażowaniu tylko jednej osoby. W każdej gminie dążymy do rozwijania się Lokalnych Zespołów PMUS skupiających pracowników samorządowych, ale też partnerów społecznych. Poprzez jasne wskazanie osób i sposobu ich zaangażowania zapewnimy Mapie ciągłość merytoryczną, organizacyjną i kadrową na kolejne lata.

Spotkania i prace nad wdrażaniem Ponadlokalnej Mapy Usług Społecznych są realizowane w ramach projektu MFiPR pn. „Sieciowanie Związków ZIT w Polsce” współfinansowanego z Programu Pomoc Techniczna dla Funduszy Europejskich 2021-2027.