Czym są Centra Aktywności Lokalnej (CAL)?

Centra Aktywności Lokalnej (CAL) to zarówno miejsca, jak i procesy społeczne współtworzone przez mieszkańców oraz lokalne grupy i organizacje. Ich głównym celem jest:

• wzmacnianie integracji społecznej,

• aktywizacja mieszkańców,

• rozwój inicjatyw oddolnych,

• budowanie kapitału społecznego.

Z kolei SCAL (Sieci CAL) to system współpracy pomiędzy centrami działającymi na danym obszarze, umożliwiający wymianę doświadczeń, wspólne działania i efektywniejsze wykorzystanie zasobów.

Opracowany model CAL i SCAL

W 2025 roku opracowany został kompleksowy model funkcjonowania CAL i SCAL, dostosowany do różnych typów obszarów:

• miejskich

• wiejskich

• miejsko-wiejskich

Model został zaprezentowany 10 marca 2026 r. podczas ogólnopolskiej konferencji we Wrocławiu z udziałem przedstawicieli Metropolii Krakowskiej oraz gmin członkowskich.

Co zawierają udostępnione materiały?

W ramach projektu udostępniono zestaw praktycznych opracowań:

• modele funkcjonowania CAL i SCAL dla trzech typów obszarów,

• prezentacje eksperckie z konferencji,

• wykaz istniejących Centrów Aktywności Lokalnej w Polsce (stan na koniec 2025 r.),

• materiały multimedialne (film, zdjęcia, wizyty studyjne).

Materiały dostępne są do pobrania: https://zitwrof.pl/wiadomosci/siec-uslugi-spoleczne-w-mof-mof4us-centra-aktywnosci-lokalnej-cal-model-cal/

Jak gminy mogą wykorzystać model CAL i SCAL?

Opracowane materiały mają charakter wdrożeniowy i mogą być bezpośrednio wykorzystane przez jednostki samorządu terytorialnego, w szczególności do:

1. Tworzenia nowych usług społecznych

• projektowanie lokalnych centrów aktywności,

• rozwijanie oferty integracyjnej dla mieszkańców,

• wsparcie grup zagrożonych wykluczeniem społecznym.

2. Rozwoju polityk społecznych

• wdrażanie deinstytucjonalizacji usług społecznych,

• rozwój usług środowiskowych i sąsiedzkich,

• budowanie lokalnych strategii integracji społecznej.

3. Wzmacniania współpracy lokalnej

• integracja działań JST, NGO i mieszkańców,

• tworzenie sieci współpracy (SCAL),

• wymiana dobrych praktyk między gminami.

4. Pozyskiwania środków zewnętrznych

• przygotowanie projektów finansowanych z Funduszy Europejskich,

• uzasadnienie potrzeb społecznych w dokumentach aplikacyjnych,

• wykorzystanie modelu jako gotowego rozwiązania systemowego.

5. Optymalizacji istniejących działań

• diagnoza obecnych form aktywizacji społecznej,

• uporządkowanie i sieciowanie istniejących inicjatyw,

• zwiększenie efektywności wykorzystania zasobów lokalnych.

Dlaczego warto wdrażać CAL?

Model CAL wpisuje się w nowoczesne podejście do usług społecznych, oparte na:

• partycypacji mieszkańców,

• lokalnych zasobach i potencjale,

• współpracy międzysektorowej,

• elastycznych i dostosowanych do potrzeb rozwiązaniach.

Dzięki temu CAL mogą stać się realnym narzędziem wzmacniania wspólnot lokalnych oraz poprawy jakości życia mieszkańców.