Nazwa „pucherok” brzmi obco, a jej źródło tkwi w łacińskim słowie puer, oznaczającym chłopca. Zwyczaj narodził się w Krakowie. Uczniowie, nawiązując do nauk katechetycznych, deklamowali w kościołach oracje o Męce Pańskiej. Z czasem ich treść się zmieniała, czyniąc z kościoła miejsce żartów. W 1780 roku krakowska kuria biskupia zakazała oracji edyktem. Tradycja, wygnana z murów miasta, znalazła jednak schronienie na wsi. Tam, przejęta przez lokalnych chłopców, ewoluowała w formę wiosennego zwyczaju, stając się nieodłącznym elementem lokalnej tożsamości.

Wygląd pucheroka jest niezwykły. Wysoka, stożkowa czapa, kiedyś zrobiona ze słomy, dziś z papieru oklejonego kolorową bibułą, kożuch odwrócony włosiem na wierzch oraz pas ze słomy. Twarze usmolone są natomiast sadzą. Nieodzownym atrybutem gości jest także „pucha” – drewniana laska przypominająca młotek.. Służy ona do rytmicznego wystukiwania tempa podczas wygłaszania oracji oraz do uderzania w drzwi domostw.

Kluczowym elementem tradycji pucheroków są długie, skomplikowane i szybko wygłaszane oracje. Służą one rozweseleniu domowników w zamian za poczęstunek. Ich treść jest celowo zagmatwana, pełna sprzeczności i nagłych zmian tematów, co sprawia, że są one wyzwaniem zarówno dla słuchacza, jak i samego twórcy. 

Dziś pucheroki nie muszą już przemykać chyłkiem przed świtem, by ubiec konkurencję w zbieraniu jajek czy kołaczy. Dzięki zaangażowaniu takich postaci jak Henryk Banaś z Bibic czy nieżyjący już Stanisław Siwek, tradycja przetrwała próbę czasu. Od lat 60. XX wieku w Bibicach odbywają się przeglądy, podczas których kolejne pokolenia dzieci (od połowy XX wieku także dziewczęta) prezentują oracje nauczone od dziadków.

Pamięć o tym zwyczaju chronią też instytucje. Muzeum Etnograficzne w Krakowie posiada bogatą kolekcję czapek i lasek, a najstarsze z nich przekazał jeszcze w 1939 roku Jan Karkoszka, dawny kierownik szkoły w Zielonkach. Współcześnie tradycja ta zyskała swój nowoczesny dom w postaci Wirtualnego Muzeum Pucheroka.